Forum Aski - Türkiye'nin En Eğlenceli Forumu
 

Go Back   Forum Aski - Türkiye'nin En Eğlenceli Forumu > Eğitim - Öğretim > Dersler > Türkçe - Edebiyat
facebook bağlan


Türkçe'nin Türetme Gücü

Türkçe - Edebiyat kategorisinde açılmış olan Türkçe'nin Türetme Gücü konusu , Konuşma yapabilmek için anlamlı seslerin çıkarılması gerekmektedir. En küçük anlamlı sese SES (harf), seslerin bir düzen içinde sıralanmasıyla oluşan anlamlı sesler bütününe SÖZ (kelime), sözlerin bir tam anlatım oluşturacak şekilde ...


Yeni Konu aç  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 08.05.2013, 18:41   #1 (permalink)
BaHaRamaZaN

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Türkçe'nin Türetme Gücü



Konuşma yapabilmek için anlamlı seslerin çıkarılması gerekmektedir. En küçük anlamlı sese SES (harf), seslerin bir düzen içinde sıralanmasıyla oluşan anlamlı sesler bütününe SÖZ (kelime), sözlerin bir tam anlatım oluşturacak şekilde bir düzen içinde sıralanmasına (iki nokta arasındaki söz dizisine) ANLATIK (cümle) denir.

Zamanın sürekli ilerlemesi dilleri de gelişmek zorunda bırakır. Diller geliştikçe hem dilbilgisi kuralları, hem de söz sayısı gelişir. Dil ne kadar kullanışlı olursa anlaşma da o kadar kolay olur. Söz sayısının artmasında başlıca kaynaklardan biri başka dillerden söz almak iken diğeri de yeni söz türetmektir. Söz türetme işi her dilde yapılamaz.

Türkçe, sözlerin sonuna ekler alarak kolayca türetme yapılabilir bir dildir. Türetme o kadar kolaydır ki o zamanlar henüz 4-5 yaşlarında olan oğlum, saz yerine "çalı", silindir yerine "ezici" gibi sözler türetebilmiştir.

Başlangıçta yeni sözler türetilmiştir. Harf yerine "ses", kelime yerine "söz" kullanılmıştır ki bunlar dilimizde zaten var olan sözlerdir. Burada yapılan anlam kaymasıdır. Ses, kulağın duyduğu şeylerdir. Dardan genişe doğru bir anlamı vardır. Konuşmada en küçük birim harf olduğundan ses denmesi bir sakınca doğurmamakta ve anlaşılır kılmaktadır. Söz ise sözlük sözünde olduğu gibi zaten kelime anlamında da kullanılmaktadır. Her ne kadar kelime yerine sözcük yerleştirilmeye çalışılmaktaysa da bu yanlış bir türetmedir. Çünkü sözcük, küçük söz demektir. Küçük söz kelime ise sözün kendisi nedir sorusu açıkta kalmaktadır. TDK'nın dili bozma gayretlerinin başında yanlış türetmeler gelir. Sözcük bunlardan yalnızca biridir.

Burada yeni türetilen "anlatık"tır. Anlat köküne -ık eki eklenerek anlatılmış şey anlamı verilmiştir. Cümlenin Türkçe karşılığı "bütün, tüm"dür. TDK bu yüzden "tümce" karşılığını türetmiştir. Ancak "tümce" tüme yakın anlamındadır. Hem çeviri olarak hem de anlam olarak "cümle"yi karşılamamaktadır. Anlatık ise çeviri değildir ama cümlenin ifade ettiği anlamı anlatabilmektedir.

Sürekli ilerleyen zaman, değişen ihtiyaçlar, gelişen teknoloji her dilde olduğu gibi Türkçe'de de yeni sözleri gerektirmektedir. Yeni sözlerin üç kaynağı vardır:
1. Benzetme

Bugün otomobillerde elektronik kumanda merkezleri bulunmaktadır. Halkımız bu cihazları "beyin" olarak adlandırmıştır. Yine pin yerine "çük", marş motorlarının starteri yerine "taşak" adlandırmalarını yapmıştır. Bunların her biri bir benzetmedir. İngilizce'deki "pin" sözünün kendisi de benzetmedir.
2. Türetme

Posta yerine "gönderi", komputer yerine "bilgisayar" sözleri de türetmedir. Bunlardan ikincisi bileşik sözdür.
3. Başka Dillerden Alma

Internet, Allah, edebiyat ...

Türkçe'nin bir dördüncü kaynağı daha vardır. O da zaten var olan sözleri bulup çıkarmaktır. 21. yüzyılda olmamıza rağmen hâlâ Türkçe sözlük yapılamamıştır. Anadolu karış karış taranmalı konuşulan her söz kaydedilerek önce Türkiye Türkçesi sözlüğü, sonra da Türkçe konuşan bütün ülkeler taranarak genel Türkçe sözlüğü yapılmalıdır. Türk Dil Kurumu'nun temel görevi bu olmalıydı ve olmalıdır. Kimse onlardan siyaset yapmalarını istemedi.

Dilimize aydınlar tarafından yerleştirilmiş olan yabancı sözleri birden ayıklamak doğru bir davranış değildir. Kuşaklar arasında kopukluğa yol açar. Yeni sokulmaya çalışılan sözlere, kesinlikle Türkçe söz, Türkçe'nin kurallarına göre türetilmelidir.

Aşağıda “sürmek” fiilinden türemiş kelimeler yer almaktadır. Yalnızca tek ek kullanılarak 30’a yakın söz yazılmıştır. Yine de eksiktir. Kelime sonuna eklenebilecek ek sayısında bir sınırlama olmadığından bu fiilden yüzlerce kelime türetilebilinir.

sürmek
sürme
sürüş
sürüm
sürük
sürek
sürgü
sürgün
süreğen
sürücü
sürü
süre
süreç
sürünceme
süren
sürer
sürür
sürmüş
sürmedik
sürmez
süresi
sürmemek
sürünmek
sürülmek
sürüşmek
sürütmek
sürdürmek
sürdürtmek
sürdürttürmek
sürdürttürtmek

Sanıyoruz bu örneklerle Türkçe'nin türetme gücü hakkında ip uçları vermiş bulunuyoruz.
Kenan Aydın

__________________
Aşk der ki sana: Yolumdaysan başım feda yoluna; ama bil ki senin de başını isterim yoluma. Kahır, kapris gelecekse senden amenna! Ama ayağına diken batarsa yolumda ah edip vahlanma!...
Aşk bilek gücü değil “YÜREKTİR”! Yüreğin yetmiyorsa düşme yollara!…
KaRaqiZz isimli Üye şimdilik offline konumundadır Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Yukarı'daki Konuyu Aşağıdaki Sosyal Ağlarda Paylaşabilirsiniz.


(Tümünü Görüntüle Konuyu Görüntüleyen Üyeler: 1
Flora
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Açma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Forum hakkında Kullanılan sistem hakkında
Forumaski paylaşım sitesidir.Bu nedenle yazılı, görsel ve diğer materyaller sitemize kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenmektedir.Bu nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara aittir.Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazılı, görsel ve diğer materyalleri 48 saat içerisinde sitemizden kaldırmaktadır. Bildirimlerinizi bu linkten bize yapabilirsiniz.

Telif Hakları vBulletin® Copyright ©2000 - 2016, ve Jelsoft Enterprises Ltd.'e Aittir.
SEO by vBSEO 3.6.0 PL2 ©2011, Crawlability, Inc.

Saat: 21:42