Forum Aski - Türkiye'nin En Eğlenceli Forumu
 

Go Back   Forum Aski - Türkiye'nin En Eğlenceli Forumu > Kültür - Sanat > Kültür - Sanat - Tarih > Çağdaş Türk Dünya Tarihi
facebook bağlan


Awa’uq Katliamı

Çağdaş Türk Dünya Tarihi kategorisinde açılmış olan Awa’uq Katliamı konusu , Awa’uq Katliamı 1784 Rus Amerikası döneminin kurulum yıllarında Alaska'da 14 Ağustos 1784 tarihinde Rus kürk tüccarı Grigoriy Şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar Rus promışlennik tarafından ...


Yeni Konu aç  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 16.02.2014, 02:44   #1 (permalink)
Son/suz Söz,Öz/söz Olmalı!

Kullanıcıların profil bilgileri misafirlere kapatılmıştır.
Standart Awa’uq Katliamı




Awa’uq Katliamı 1784



Rus Amerikası döneminin kurulum yıllarında Alaska'da 14 Ağustos 1784 tarihinde Rus kürk tüccarı Grigoriy Şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar Rus promışlennik tarafından Kodiak Adası'ndaki Old Harbor'un hemen güney karşı sahilinde yer alan ve Kodiak Takımadası'nın üçüncü en büyük adası olan Sitkalidak adasının orta güney ucunda Partition Cove denen koyun ortasında yer alan üstü düz uçurum gibi yüksek Awa’uq kaya-adacığına sığınan Kodiak Adası'ndaki Qik’rtarmiut kabilesinden Supiklerin 2000 (ya da daha fazla: 2.500-3.000) kadarının çoluk çocuk intikamvari vahşice katledilmesidir.

Saldırıda Ruslardan herhangi bir kayıp verilmemiştir.


1992 yazında yapılan kazıda künt (ucu sivri olmayan, küt) bir tokmak/sopa nesneyle kafataslarının ezildiği de görülmüştür.

Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde işlenen en büyük ve en vahşi katliam olan Awa’uq Katliamı arkeolog Rick Knecht'e göre Wounded Knee Katliamı'nın Alaska versiyonudur (Wounded Knee of Alaska).

Bu katliam (massacre), Rusların Alaska'daki Supik topraklarına yayılmasını ve yerleşmesini vahşi biçimde sağladığı gibi Kodiak Adasındaki Supikler için de sonun başlangıcı olmuştur. 1784-1864 Rus döneminde Ruslarca Aleutlarla bir tutulan Yupik halklarından en güneyde yaşayanı olan ve Pasifik Yupikleri de denen Supiklere günümüzde gerçek adları olan Sugpiaq yanında hâlâ Rus dönemindeki Aleut kelimesinden bozma olan Alutiiq adı da verildiği gibi, 2000 ABD Nüfus Sayımı'nda Alaska yerlileri kabile birliklerine göre düzenlenen etnik kod listelerinde doğrudan "Aleut" kelimesiyle nitelendirilmiştir.


Rusların Supik topraklarına yerleşmelerinin hemen ardından bu katliamın olmasıyla birlikte Kodiak'taki Supik kültürü ile varlığı büyük ölçüde yara almış, kalanları bugün dahi toparlanamamıştır. Deniz samuru kolonilerine göz dikerek deniz kürk ticaretini Aleut Adalarından Kaliforniya kıyılarına kadarki Rus Amerikasının güney kıyılarına yayıp tekel imparatorluğu kuran Şelihov-Golikov Kumpanyası dönemiyle onun yeniden yapılandırılmış biçimi olan Rus-Amerikan Kumpanyası dönemine denk gelen 1784-1818 yılları “Supik tarihinin en karanlık dönemi” (darkest period of (Sugpiaq) history[8]) olarak adlandırılmaktadır.

Katliamdan 67 yıl sonra Kodiak Adası'nı ziyaret eden Finli doğa bilimci Henrik Johan Holmberg'in katliam hakkında birincil kaynağı Arsenti Aminak'tır:

“ The Russians went to the settlement and carried out a terrible blood bath. Only a few [people] were able to flee to Angyahtalek in baidarkas; 300 Koniags were shot by the Russians. This happened in April. When our people revisited the place in the summer the stench of the corpses lying on the shore polluted the air so badly that none could stay there, and since then the island has been uninhabited. After this every chief had to surrender his children as hostages; I was saved only by my father's begging and many sea otter pelts ”
—Katliamdan kurtulan Arsenti Aminak (1851),



Yer

İngilizce Refuge Rock Rusça Разбитое кекур Razbitoye kekur (Razbitoi kekur) olarak adlandırılan katliam mahali Sitkalidak adasının orta güney ucunda Partition Cove denen koyun ortasında refüj (orta kaldırım) gibi duran üstü düz yüksek ru:кекур = en:stack tipinde kaya-adacıktır.

Denizin ortasında yükselen kayalık geçmişte Supiklerin savaş (Supikçe anguyuak) sırasında düşmanlarından korunmak için sık sık sığındıkları ulaşılması zor doğal korunaktır

Donald J. Orth tarafından kaleme alınıp 1967 yılında ABD hükûmetince basılan Dictionary of Alaska Place Names («Alaska Yer Adları Sözlüğü») adlı 1084 sayfalık kitapta Refuge Rock ya da Awa'uq veya Razbitoi kekur adları geçmiyor, yalnızca Partition Cove bulunuyor.

Rusya İmparatorluğu adına keşif gezisine çıkan Vitus Bering ile Aleksey Çirikov'un 1741 yılında Aleut Adaları'nın Rusya'ya en yakın kısmı olan Komandor Adaları'nı keşfetmeleriyle birlikte Rus sömürgeleştirmesi ile Rus Amerikası ([1733 -] 1741 - 1867) dönemi başlamış oldu. Bu yeni dönemle birlikte deniz kürk ticaretinin birincil elemanları olan ve promışlennik adı verilen Rus kürk tüccarı ve yerleşimciler Aleut topraklarına yayılmaya ve buralarda yerli Aleutları köleleştirip kürk avı için kullanmaya başladılar.

Rus kürk tüccarlarının Supik topraklarında kurdukları ilk yerleşim ise 1784 yılında Kodiak Adası'nın güneydoğu kıyısında Three Saints Koyu'ndadır ve burası tüccarların reisi Grigoriy Şelihov'un ilk karargâhıdır.

Kodiak Adası ve yakın çevresindeki Batı Supikleri (Kaniagmiut) diğer Alaska yerlileri (batıda ırkdaşları Aleutlar, doğuda Kızılderili Denağinalar, kuzeyde ise soydaşları Yupikler) ile yaptıkları ticaret hariç, Rus kürk tüccarları 1784 yılında topraklarına gelene kadar oldukça özerk kültür olmuşlardı. Supik savaşçılar 1784 Awa’uq Katliamına kadar düşmanca saldırıları püskürtmeyi başarmışlardı[6]. Supik savaşçıların silahları ahşap zırh ve oklardır.

Kodiak'ın Rus kürk tüccarlarınca işgalinin ilk yıllarının canlı tanığı olan ve Awa’uq Katliamını yaşayan Arsenti Aminak 1851 yılında adayı ziyaret eden Finli doğa bilimci Henrik Johan Holmberg'in birincil sözlü tarih kaynağıdır ve adaya gelen ilk Rus gemilerini Kodiak Adasının güneyindeki Akhiok yakınlarında önce dev bir balina sandıklarını sonra ise ilk kez kokladıkları geminin katran kokusundan hastalandıklarını şöyle tasvir eder:

“ When we saw the ship far off, we believed it was a giant whale and curiosity drove us to examine it more closely. We went out in baidarkas [kayaks], but soon saw that it was not a whale, but a strange monster, never seen before, which we feared and whose stench [of tar] made us sick ”

—Arsenti Aminak (1851),

Kodiak Adasında Rus (Supikçe Kasaakaq < Rusça Казаки Kazaki «Rus Kazakları») gemilerinin (Supikçe skuunaq) ilk kez görüldüğünde 9-10 yaşlarında oğlan çocuğu (Supikçe tan’uraq) olduğunu söyleyen Arsenti Aminak, 1762 yılında ilk gemi yanaştığında çoğu kişinin gemiden korktuğunu, yalnızca Ishinik adlı cesur bir savaşçının gemiye çıktığını ve bir süre sonra onun cam boncuklarla (Supikçe piuqun ya da pinguaq) geri döndüğünü ve korkulacak bir şey olmadığını, gemideki Beyazların deniz samuru (Supikçe arhnaq) kürkü karşılığı ticaret yapmak istediklerini söylediğini belirtir. O zamana kadar Supikler daha çok Pasifik kıyılarında yaşayan Alaska Atabasklarından Denağinalar (Tanaina) ile ticaret yapıyorlardı.

Katliam



Kodiak Takımadası: Sitkalidak Adası ile Kodiak Adası'ndaki Old Harbor arasında Sitkalidak Boğazı yer alır (haritada adı geçmiyor, fakat pembe renkli Old Harbor noktasının alt karşısındaki [harita düşük ölçekli olduğu için bitişik gibi görülmektedir] sarı ada Sitkalidak adasıdır). Awa’uq Katliamında esasen Akhiok ile Old Harbor yörelerindeki Güney Kodiak Supikçesini konuşanlar katledilmiştir.

Batıdaki Aleut Adalarından doğuya uzanan Rusların Supik topraklarına 1762-63, 1776 ve 1779-1780 yıllarında düzenledikleri üç keşif seferinde yerli Supiklerden direniş görmeleri üzerine Şelihov Sitkalidak adasının Awa’uq (Refuge Rock) yöresinde katliamı yapmış ve direniş gösteren Supiklere karşı on yıllık terör saltanatı (reign of terror) sürdürmüştür. Şelihov'un saldırısı ile Alaska işgalinin erken devresinin etnohistorik raporları bulunmaktadır.

Kendisinin tutmuş olduğu kayıtlara göre, Şelihov 130 Rus ve Sibirya yerlisi, Fox Adaları'ndan getirdiği Qawalangin kabilesinden 12 Aleut ile tercüman olarak kulandığı ve adı Qaspeq (ya da Kashpak; harfiyen anlamı «qaspeq») olan Kodiak Supiği (Alutiiq / Aleut]) köle (Supikçe metqaq) ile birlikte 1784 yazında Kodiak Adasının güneydoğusuna gider. Burada ticarî kürkü için deniz samuru araştırmasını yapan Şelihov yüzleşme için hazırlanmıştır.

Ekibiyle birlikte Kodiak adasının güneydoğusunda bulunan Three Saints Koyu'nda (Supikçe Sun’alleq) ilk ticaret karakolunu o yaz kurar. Ticaret etme ve rehineleri komuta altına alma girişimleri başarısız olup yerlilerce püskürtülmesinin ardından yörede yaşayan yerli Supiklere bir saldırı planlar ve bu kararlı saldırıyla gücünü göstermek ister. Yaklaşan tehlikenin farkında olan ve sayıları 4000 gibi büyük sayıya ulaşan Supikler Sitkalidak adasının dış sahil kısmında Partition Cove denen koyun ortasında güçlü ve en iyi gizli sığınma yeri olan yüksek Awa’uq («to become numb») kayasına çekilirler.

Fakat Supiklerin bu gizli sığınağı Şelihov tarafından öğrenilmiş ve Rus silahlarına karşı savunulmasının oldukça zayıf olduğu görülmüştür. Ruslara Awa’uq sığınağının yerini Kashpak göstermiştir.

Ruslarca ve bir avuç Aleut tarafından kuşatılan Awa’uq kayalığındaki Supik akrabalarına yalvaran ve Şelihov'a teslim olmalarını söyleyen Qaspeq bunda başarılı olamaz. Sonunda Şelihov diğer yerleşimlerdeki Supiklerin yardıma gelmesinden korkarak saldırı emrini verir. Sitkalidak Adasındaki Partition Cove denen koya bakan yüksek bir tepeye savaş toplarını (2 1/2-pound cannons) baraj biçiminde konuşlandıran Ruslar koyun ortasındaki yüksek kayaya sığınan Supiklerin üzerine ateş açarlar. Supikler arasında kargaşa çıkar ve 500-2000 kadar Supiğin öldürüldüğü ya da kaçmaya çalışırken boğulduğu raporda yazmaktadır. Kadınlar ve çocuklar korku ve çaresizlikle kendilerini kayalıkların üzerinden aşağı atarlar.

Katliamda çoğu kadın ve çocuk 2.500 ilâ 3.000 kadar Supiğin öldürüldüğü tahmin edilmektedir ve Ruslardan herhangi bir kayıp olmamıştır.

Katliamdan 67 yıl sonra 1851 yılında Kodiak adasını ziyaret eden ve Supik yaşamı üzerine etnografik bilgileri kaydeden Finli doğa bilimci Henrik Johan Holmberg'in birincil kaynağı olan ve kendisi katliamdan sağ kurtulan Arsenti Aminak Awa’uq (Supikçe harfiyen «to become numb») sahillerinde saldırıdan bir yıl sonra cesetlerin yattığını ve havadaki kötü kokudan orada kimse kalmak istemediğini ve o zamandan beri Sitkalidak adasının ıssız olduğunu belirtmiştir.

Bugün dahi adada insan yerleşimi yoktur.

“ the stench of corpses lying on the shore polluted the air so badly that none could stay there, and since then the island has been uninhabited ”
—Katliamdan kurtulan Arsenti Aminak (1851),

Awa’uq saldırısından sonra iddiaya göre Şelihov sağ kurtulan 1000 kişiyi zaptedebilmek için 400 rehine almıştır. Bu esirler Three Saints ticaret karakoluna getirilmiş ve yetişkin erkeklerin birçoğu Şelihov'un emriyle idam edilmiştir. Bu infazın sayısını kaynaklar 6 ilâ 200 arasında verir. Geri kalan esirler bu karakoldan birkaç kilometre uzakta tundrada bir yere yerleştirilmiş ve Şelihov'un gözetimindeki bir şefin kontrolüne verilmişlerdir.

Gemi cerrahı Miron Britiukov'un (ya da Britukov, Bratikov) kaydına göre, erkekler tundrada bekletilirken, 600 kadar kadın ve çocuk da Şelihov tarafından tam üç hafta rehin tutulmuştur. Şelihov daha sonra adalı yerliler üzerindeki otoritesini ve hakimiyetini sağlamlaştırmak için her yüksek rütbeli (chief Rusça тойон toyon Supikçe tuyuq) adamının yanına esir edilen bir Supik çocuğu (Supikçe uswiillraaq) vermiş böylece onları diğer kurtulan Supiklerden gelebilecek saldırılara karşı sigortalamıştır. Şelihov'un milisleri tarafından sonraki günler ve yıllarda Kodiak (Batı ya da Kaniagmiut Supikleri) ve Prince William Sound (Doğu ya da Chugachigmiut Supikleri) civarına değişik sayıda vahşet uygulanmıştır.

Şelihov 1786 yılında dönmemek üzere Rusya'ya geri döndüğünde Kodiak Supikleri kırıp geçirilmiş ve demoralize olmuş, Rus kontrolü böylece sağlamlaşmıştır. Şelihov kurduğu bu kürk ticareti kumpanyasını Rusya'dan idare etmiş ve Alaska sömürgesi üzerine emperyal bir tekel oluşturmuştur.

Supik savaşçılar bu katliamdan yıllar önce Şelihov'un dört gemisini yıkmışlardı ve Şelihov bunun intikamını almak için Sitkalidak adasına gelmişti. Rus çarı tüccarlara Alaska'daki yerli halka karşı aşırı durumlarda ve sadece meşru müdafaa dışında şiddet kullanmayı yasaklamıştı. Şelihov'un açıklamaları bu yasağı ihlâl etmeyecek biçimdedir ve raporlarında kötü davranılanın ve ilk saldırıya uğrayanın kendisi olduğunu ısrarla vurgulamıştır. Fakat gemi doktoru (cerrahı) ve görgü tanığı olan Miron Britiukov çara Şelihov'un sayısız zulmünü ve eylemini bildirmiştir.

Vicdansız olarak bilinen Şelihov'un Alaska yerlilerine yaptığı kötü muamele Rus İmparatorluğu tarafından ciddi bir suç olarak görülse de Alaska'nın Rusya'dan uzakta izole olması ceza almamasındaki en büyük etkendir

Rusların ufak savaş topu ile misket tüfeklerine karşı Supiklerin yalnızca okları ve mızrakları vardı. Bu katliam, Kodiak Adasındaki Supikler için sonun başlangıcı olmuştur. Awa’uq Katliamından kurtulanların çoğu Rus işgalinde ilk yirmi yıl içerisinde ölmüştür

Kodiak Supikçesinin iki alt lehçesi vardır. Bunlardan Güney lehçesi (Southern subdialect) Akhiok ile Old Harbor yörelerinde konuşulurken, Kuzey lehçesi (Northern subdialect) Karluk, Larsen Bay, Port Lions, Ouzinkie, Kodiak yerleşimlerinde konuşulur. Awa’uq Katliamında esasen Akhiok ve Old Harbor sakinleri yani Güney Kodiak Supikçesi konuşanları katledilmiştir. Ruslar aynı yıl kuzeydeki Shuyak Adası'ndaki birkaç köyü de yok etmişlerdir

Rus işgali öncesi Supiklerin (Batı Suikleri ve Doğu supikleri) nüfusu 10.000 olarak tahmin ediliyor

Katliamdan sonra Kodiak ve çevresine yerleşen Ruslar adadaki yerli 8.000 Supiği zorla köleleştirmişlerdir[37]. Yerli köy şeflerinin (Supikçe angayuqaq, İng. village chief[38]) çocuklarını yüksek rütbeli Rus tacirlerin yanına rehine-sigorta olarak alıkoymasını katliamın son tanığı Arsenti Aminak şöyle anlatır:

“ After this every chief had to surrender his children as hostages; I was saved only by my father's begging and many sea otter pelts ”

—Katliamdan kurtulan Arsenti Aminak (1851),

Son tanık

1851 yılında Kodiak adasını ziyaret eden ve Supik (Almanca Die Konjagen «Koniag/Kodiak Supikleri, Kaniagmiut») yaşamı ve kültürü üzerine etnografik bilgileri kaydeden Finli doğa bilimci Henrik Johan Holmberg, katliamın son canlı tanığı ile konuşan ve bu konuşmalarını 1856-1863 yıllarında yayımlayan tek kişidir.

Holmberg'in konuşturduğu bu kişi Arsenti Aminak adlı yaşlı ve bilge (eldest and wisest) Supik (Sugpiat) adamıdır ve bu yaşlı adam Kodiak'ın pagan zamanları üzerine konuşan tek kişi (only speaking monument of pagan times on Kadiak) olduğu kadar aynı zamanda Rus öncesi sözlü Supik tarihinin kaydedilmiş tek canlı örneğidir. Konuşmasını anadili olan Supikçe yapan Aminak'ın sözlerini çeviren ise Alaska Kreollerinden Panfilof adlı kişidir.

Kazılar

Temmuz 1992'de yerli Supik birliği olan Old Harbor Native Corporation tarafından verilen izinle Richard Knecht tarafından Refuge Rock (49-KOD-00450) alanında yüzeysel ön kazı yapılmış ve en az iki bireyle temsil edilen insan kalıntılarına rastlanmıştır. Buluntular Kodiak Area Native Association adlı kuruma ait olan Supik Kültür Merkezi'ne (Alutiiq Culture Center) kaldırılmıştır.

Nisan 1995'te bütün buluntular Alutiiq Museum'un Archaeological Repository'de AM100 numarasıyla koruma altına alınmıştır. Ayrıca kazılarda bilinmeyen bir bireye ait fildişi süsleme (katalog numarası: AM100:674) de bulunmaktadır. Awa’uq yöresinde Eskimo köy odası gibi yarı yarıya toprağa gömülü olan geleneksel evinin (Supikçe ciqlluaq, Rusça barabara, İngilizce sod house ) kalıntısı bulunduğu düşünülmektedir.


500 yerlinin Ruslarca vahşice öldürüldüğü KOD 450 Sitkalidak Refuge Rock arkeolojik sitinde 1992 yılında yapılan kazıda genç bir kadının künt (ucu sivri olmayan, küt) bir tokmak/sopa nesneyle kafatasının ezildiği görülmüştür

Kodiak adasındaki bu ve diğer arkeolojik sit alanlarının Native American Graves Protection and Repatriation Act (NAGPRA) yasası kapsamında korunması için Alutiiq Museum and Archaeological Repository tarafından yerli Koniag, Inc., Leisnoi, Inc.; Lesnoi Village (aka Woody Island), Natives of Kodiak, Inc. ve Sun’aq Tribe of Kodiak (önceden: Shoonaq’ Tribe of Kodiak) Supik kabile birliklerine danışılarak hazırlanan bildirim (notice) 2007 yılında National Park Service yetkililerine sunulmuştur

Alıntıdır

__________________

Yalnız açığa çıkan ışığı görebiliyorsan,
Yalnız söylenen sesi duyabiliyorsan,
Ne görebiliyorsun,Ne duyabiliyorsun.

"Hayret et! Çünkü hayrettir göğe açılan pencere.
Hayret ettim ve gördüm, bin ayet güldü yüzüme."
Asrevya isimli Üye şimdilik offline konumundadır Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Yukarı'daki Konuyu Aşağıdaki Sosyal Ağlarda Paylaşabilirsiniz.


(Tümünü Görüntüle Konuyu Görüntüleyen Üyeler: 2
Asrevya, Blue Life
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Açma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Forum hakkında Kullanılan sistem hakkında
Forumaski paylaşım sitesidir.Bu nedenle yazılı, görsel ve diğer materyaller sitemize kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenmektedir.Bu nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara aittir.Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazılı, görsel ve diğer materyalleri 48 saat içerisinde sitemizden kaldırmaktadır. Bildirimlerinizi bu linkten bize yapabilirsiniz.

Telif Hakları vBulletin® Copyright ©2000 - 2016, ve Jelsoft Enterprises Ltd.'e Aittir.
SEO by vBSEO 3.6.0 PL2 ©2011, Crawlability, Inc.

Saat: 01:27